Pierwsze teksty literackie pisane po polsku
Najstarsze pochodzą z XIII w. Za pierwszy zachowany w całości polski tekst literacki z tego czasu uznawana jest pieśń rycerstwa polskiego - Bogurodzica (pierwsze dwie zwrotki datuje się na XII w., por. Najstarsze zabytki muzyki polskiej). Jej wersja pochodząca z 1407 roku, to tekst opublikowany drukiem w tzw. Statucie Łaskiego (Kraków, 1506). Jest to najstarszy drukowany polski tekst poetycki.
Najstarsze zabytki rękopiśmienne
Do najcenniejszych zachowanych zabytków rękopismiennych zaliczne są rękopisy Jana Długosza, Kazania Świętokrzyskie i Psałterz Floriański. Bogato ilustrowane dzieła historyka i dziejopisarza Jana Długosza: Annales seu Cronicae Regni Poloniae (Kroniki Sławnego Królestwa Polskiego), uchodzą za jedno z najwybitniejszych osiągnięć średniowiecznej historiografii europejskiej.
Jan Długosz - Żywoty papieży, Katalog arcybiskupów gnieźnieńskich i Żywoty biskupów krakowskich, rękopis z 1531-35, wg Encyklopedia wiedzy o książce, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław - Warszawa - Kraków 1971
Catalogus archiepiscoporum Gnesnensium; Vitae episcoporum Cracoviensium s.1
Najstarszym za bytkiem prozy polskiej są Kazania świętokrzyskie (XIV w.). Zachowały się we fragmentach na 18 skrawkach pergaminu. Zawierają zbiór sze
ściu kazań na uroczystości świętych.
Kazania świętokrzyskie, Najdawniejsze zabytki języka polskiego, W. Taszycki,1975 Zakład Narodowy im Ossolińskich
Innym wspaniałym rękopisem jest pochodzący z XV w. Psałterz floriański, najstarszy zachowany polski przekład psalmów Dawida ze Starego Testamentu. Nazywany także Psałterzem Jadwigi, ponieważ prawdopodobnie pisany był dla Królowej Jadwigi. Floriańskim określany jest od opactwa św. Floriana w Austrii, gdzie był przechowywany.
Psałterz floriański. fot. Roman Stasiuk – Biblioteka Narodowa www.bn.org.pl
