Turystyczne szlaki w Polsce zostały wytyczone tak, by oprócz kontaktu z przyrodą, można było poznać zabytki historii i kultury: średniowieczne zamki, barokowe pałacyki, rezydencje magnackie, obiekty sakralne, świadectwa rozwoju różnych religii i tradycji, skanseny oraz tajemnicze budowle sprzed naszej ery.
Na północy kraju zachowały się zamki, które w XIII i XIV wieku wybudowali Krzyżacy. Najsłynniejsza jest twierdza w Malborku. Ogromne warownie o regularnych kształtach i surowej bryle po dziś dzień budzą respekt. W środku można zwykle obejrzeć zrekonstruowane wnętrza z częściowo oryginalnym wyposażeniem i ekspozycje muzealne. Na zamkach w Bytowie, Gniewie czy Golubiu-Dobrzyniu latem odbywają się turnieje rycerskie. Zjeżdżają tu wówczas bractwa rycerzy z całej Europy. Razem z nimi można przenieść się na chwilę w odległe czasy: oglądnąć pojedynki na kopie i topory, popisy w strzelaniu z łuku i kuszy, próby zdobycia warowni za pomocą machin oblężniczych, a wieczorami posiedzieć z rycerzami przy ogniskach, wziąć udział w ucztach i obejrzeć pokazy tańców dworskich.
Z kolei na południu Polski znajduje się unikalny Szlak Orlich Gniazd - ruin kilkudziesięciu zamków obronnych z XIV i XV wieku, usytuowanych na wapiennych wzgórzach i skałach. Część została wzniesiona przez króla Kazimierza Wielkiego, część należała do polskich książąt i biskupów. Dziś pozostały po nich ruiny, malowniczo wkomponowane w krajobraz. Najbardziej imponujące są zamki w Bobolicach, Mirowie, Olsztynie, Tenczynie i Ogrodzieńcu. Pozostałości tego ostatniego uznawane są za najpiękniejsze zamkowe ruiny w Polsce. Warto dodać, że teren, przez który przebiega Szlak Orlich Gniazd, to Jura Krakowsko-Częstochowska - ulubiony rejon wspinaczy skałkowych. To także wymarzone tereny dla rowerzystów i wielbicieli jazdy konnej.
W całym kraju można też spotkać zamki, które należały niegdyś do rodów magnackich. Często są to średniowieczne budowle, przebudowane w późniejszych latach w stylu renesansowym, barokowym lub neogotyckim. We wnętrzach można podziwiać kolekcje dzieł sztuki, mebli, tkanin i broni palnej. Rezydencje są zwykle otoczone ogrodami i parkami z rzadko spotykanymi gatunkami drzew i krzewów. Każdy z zamków ma swoją Białą Damę - ducha, który straszy nocami.
5 zamków, które trzeba zobaczyć
Łańcut - średniowieczna twierdza, stopniowo przekształcona w pałacową rezydencję. Od XVII w. zasłynęła w Europie, zwłaszcza ze względu na wspaniały wystrój wnętrz, dzieło znanych architektów i artystów. Znajduje się tu zbiór karet, bryczek i sań. W maju, podczas odbywającego się od 1961 r. festiwalu muzycznego, pałac gości wybitnych wykonawców z całego świata.
Niedzica - śliczny zameczek z XIV w., przebudowany w stylu renesansowym, uznawany za cenny zabytek budownictwa obronnego w Polsce. Usytuowany jest na skale wcinającej się w taflę zalewu gromadzącego wody Dunajca
Kórnik - romantyczny zamek, przebudowany w XIX w. w stylu angielskiego neogotyku. Do zamku przylega arboretum - największy i najstarszy ogród dendrologiczny w Polsce, założony w I poł. XIX w. Na około 30 ha rośnie kilka tysięcy drzew i krzewów z Europy, Azji i obu Ameryk.
Baranów Sandomierski - renesansowa siedziba magnacka, zaprojektowana przez słynnego włoskiego architekta Santi Gucciego. Przez cały rok, w czwartki, organizowane są Biesiady Zamkowe. Konsumpcji staropolskich potraw towarzyszy muzyka z epoki.
Krasiczyn - zamek powstał na przełomie XVI i XVII w. jako budowla obronna, ale baszty i mury ma zwieńczone pięknymi attykami. Usytuowany nad Sanem, w Parku Krajobrazowym Pogórza Przemyskiego.
