UBEZPIECZENIA

Zielona karta

Przekraczając samochodem polską granicę cudzoziemiec obowiązany jest wykupić na cały okres pobytu ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej zwane popularnie "Zieloną Kartą". Polska jest bowiem sygnatariuszem szeroko rozpowszechnionego międzynarodowego systemu Zielonej Karty. Ubezpieczenie najlepiej jest wykupić w swoim kraju, wówczas jest znacznie tańsze niż w przypadku kupowania go na granicy.

Zielona Karta stanowi ochronę od odpowiedzialności cywilnej posiadacza samochodu, lub kierującego nim, w przypadku wyrządzenia szkód osobom trzecim w związku z ruchem pojazdu. Ubezpieczenie gwarantuje, że w razie wyrządzenia szkody to zakład ubezpieczeń, a nie sprawca wypadku, wypłaci poszkodowanemu odszkodowanie.

Ubezpieczenia pracownicze

Cudzoziemców zatrudnionych na terenie Polski obowiązuje ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W ustawie przyjęta została zasada równego traktowania wszystkich ubezpieczonych bez względu na ich pochodzenie. Oznacza to, że do wszystkich zatrudnionych w Polsce na umowę o pracę mają zastosowanie takie same warunki objęcia systemem obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Ubezpieczeniom tym podlegają zatem - niezależnie od pochodzenia - osoby mające stałą pracę, czyli zatrudnione na umowę o pracę, oraz pracujące na umowę zlecenie.

W tym miejscu warto zaznaczyć, że składką na ubezpieczenie społeczne nie są w Polsce obciążone umowy o dzieło.

Obowiązkowa składka ubezpieczenia społecznego zawiera cztery elementy: ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Element składki przeznaczony na ubezpieczenie emerytalne odkładany jest - zgodnie z reformą emerytalną przeprowadzoną w Polsce w 1999 r. - na indywidualnym koncie pracownika, z którego to konta w przyszłości będzie pobierana emerytura. Element rentowy składki przeznaczony jest na zabezpieczenie w przypadku inwalidztwa - całkowitego lub częściowego - i w związku z tym niezdolności do pracy. Opłacając ubezpieczenie chorobowe w ramach obowiązkowej składki pracownik w przypadku zachorowania uzyskuje świadczenie w wysokości 80 proc. pensji. Z tego samemu tytułu kobietom wypłacany jest zasiłek macierzyński oraz wychowawczy. Z kolei część składki ubezpieczenia wypadkowego pobierana jest w związku z możliwością zajścia wypadku w miejscu pracy lub długotrwałej choroby zawodowej.

Zgodnie z obecnie obowiązującymi w Polsce przepisami to pracodawca obowiązany jest zgłosić do ubezpieczeń społecznych wszystkich zatrudnionych pracowników, jak również za wszystkich pracowników obowiązany jest opłacać składki na ubezpieczenie społeczne w okresie od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.  

Po rozwiązaniu umowy o pracę cudzoziemiec może dobrowolnie kontynuować ubezpieczenie emerytalne i rentowe. W tym celu powinien złożyć wniosek o objęcie tymi ubezpieczeniami do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) - państwowej agendy odpowiedzialnej m.in. za zbieranie składek na ubezpieczenie społeczne i wypłacanie świadczeń. Na mocy umów międzynarodowych Polski z poszczególnymi państwami ubezpieczony, za którego odprowadzane były w Polsce składki na ubezpieczenie emerytalne, będzie otrzymywał z budżetu polskiego państwa emeryturę. Jej wysokość będzie uzależniona od wysokości zarobków oraz czasu pracy w Polsce. 

Uwaga !Wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej polski system emerytalny i zabezpieczenia społecznego poddany zostanie unijnym regułom koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich. Oznaczać to będzie m.in., że o wypłacaniu świadczeń społecznych decydować będzie przede wszystkim, w jakim państwie dany pracownik odprowadzał składki. Wówczas jego emerytura oraz inne świadczenia wypłacane będą zgodnie z wewnętrznymi przepisami państwa, w którym najdłużej pracował. I to niezależnie od aktualnego miejsca zamieszkania.

Ubezpieczenia zdrowotne

Opieka zdrowotna w Polsce funkcjonuje obecnie w oparciu o centralny państwowy budżet przeznaczony na cele ochrony zdrowia, zwany Narodowym Funduszem Zdrowia (NFZ). Składkę na ubezpieczenie zdrowotne obok składki na ubezpieczenie społeczne obowiązani są płacić wszyscy mający stałą pracę, czyli zatrudnieni na umowę o pracę bądź pozostający w stosunku pracy wykonując umowę zlecenie. Dotyczy to również cudzoziemców zatrudnionych w Polsce. Podobnie jak w przypadku obowiązkowej składki ubezpieczenia społecznego składkę płaci pracodawca.

Ubezpieczeni w NFZ mają na zasadach określonych w ustawie prawo do świadczeń zdrowotnych mających na celu zachowanie zdrowia, zapobieganie chorobom i urazom, wczesne wykrywanie chorób, leczenie oraz zapobieganie niepełnosprawności i jej ograniczanie. Zatem zatrudnieni na terenie Polski cudzoziemcy mają zapewnioną obecnie niemal pełną gamę usług medycznych, łącznie ze specjalistycznym leczeniem szpitalnym, przeprowadzaniem operacji i pobytem w sanatoriach. W ramach ubezpieczenia można też wezwać karetkę pogotowia, która przetransportuje chorego do szpitala.

Oprócz obowiązkowego ubezpieczenia dla cudzoziemców zatrudnionych w oparciu o umowy o pracę lub zlecenia, istnieje kategoria cudzoziemców mających prawo na własny wniosek przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Wśród mających prawo przystąpienia do systemu ustawa o Narodowym Funduszu Zdrowia wymienia cudzoziemców przebywających w Polsce na podstawie:

• wizy pobytowej w celu wykonywania pracy,
• zezwolenia na osiedlenie się,
• zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony,
• posiadających status uchodźcy nadany w Rzeczpospolitej Polskiej,
• korzystających z ochrony czasowej na jej terytorium. 

Ponadto dobrowolnie ubezpieczyć się mogą:

• studenci i uczestnicy studiów doktoranckich, którzy studiują w Rzeczypospolitej Polskiej,
• absolwenci, którzy odbywają w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowy staż,
• członkowie zakonów oraz alumni wyższych seminariów duchownych i teologicznych, postulanci, nowicjusze i junioryści zakonów i ich odpowiednicy przebywający w Polsce na podstawie wizy, zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Ubezpieczeniom zdrowotnym podlegają również rodziny wymienionych grup osób przebywające w Polsce.

Ubezpieczony zgłaszający się do publicznego zakładu opieki zdrowotnej jest obowiązany przedstawić kartę ubezpieczenia zdrowotnego. Ponadto chcąc w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej skorzystać z usługi lekarza specjalisty powinien najpierw uzyskać skierowanie od lekarza rodzinnego. W stanach bezpośredniego zagrożenia życia lub porodu świadczenia zdrowotne są udzielane bez wymaganego skierowania.

Uwaga! Należy zwrócić uwagę, czy dany publiczny zakład opieki zdrowotnej, do którego udajemy się po usługę specjalistyczną, ma podpisaną umowę z NFZ w zakresie udzielania tej właśnie usługi.

Od momentu członkostwa RP w Unii Europejskiej wszyscy obywatele państw członkowskich mają prawo do bezpłatnych świadczeń zdrowotnych w tzw. nagłych przypadkach na identycznych prawach jak Polacy. Przed wyjazdem powinni jednak, zgodnie z systemem koordynacji w zakresie świadczeń medycznych obowiązujących we wszystkich państwach UE, zaopatrzyć się w formularz E-111, który gwarantuje dostęp do świadczeń zdrowotnych. Na mocy umów bilateralnych z takiej pomocy mogą korzystać również obywatele Rosji, Albanii i Bułgarii.

Równolegle do publicznej opieki zdrowotnej funkcjonują w Polsce niepubliczne zakłady opieki zdrowotnej. Szczególnie w największych miastach rozpowszechnione są gabinety lekarzy niemal wszystkich specjalności, jak również kliniki, gdzie odpłatnie przeprowadzane są zarówno specjalistyczne zabiegi, jak i operacje.

Uwaga! W razie potrzeby nieubezpieczeni mogą za opłatą skorzystać z usług publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Dotyczy to zarówno jednorazowej porady u lekarza specjalisty, jak i leczenia szpitalnego. Istotne jest to, że opłaty za tego rodzaju usługi w państwowej służbie zdrowia są zwykle znacząco niższe w porównaniu z sektorem prywatnych usług medycznych.