Ważnym rozdziałem tradycji polskiego kina jest artystyczny film dokumentalny. Wybitnym przedstawicielem tego nurtu jest Kazimierz Karabasz, autor słynnych dziesięciominutowych "Muzykantów" (m.in. nagroda na festiwalu w Wenecji), których Krzysztof Kieślowski, jego uczeń, umieścił z okazji stulecia kina na swojej liście 10 najlepszych filmów świata.
Polska szkoła filmu dokumentalnego polegała na przedstawieniu takiego obrazu rzeczywistości, który tworzy uogólnienie, metaforę losu. Znakomite filmy dokumentalne tworzył Krzysztof Kieślowski ("Pierwsza miłość", "Szpital"). Dziś mistrzem takiego kina jest Marcel Łoziński, który w okresie PRL-u tworzył dokumenty demaskujące obłudę i fałsz systemu ("Jak żyć"), a także - w takich filmach jak "89 mm od Europy", "Wszystko może się przytrafić" - szuka sytuacji, które najlepiej odzwierciedlają duchową kondycję współczesnego człowieka. Spośród innych twórców wyróżnia się dokumentalista-podróżnik Andrzej Fidyk. Jego "Defilada" - zapis uroczystości 40-lecia Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej - jest fascynującą metaforą totalitarnego systemu. Do najciekawszych twórców polskiego dokumentu należy także Jacek Bławut. Autor wielokrotnie nagradzanych filmów sięga najczęściej po bohatera obarczonego jakąś skazą ("Nienormalni", "Born Dead", "Wojownik"). Konsekwencje przekroczenia pewnego tabu stanowią z kolei temat znakomitego debiutu dokumentalnego Wojciecha Kasperskiego - "Nasiona". Mówiąc o polskim dokumencie nie można pominąć "Lekcji białoruskiego" Mirosława Dembińskiego – odważnego zapisu przemian społeczno-politycznych zachodzących na Białorusi. Do grona najważniejszych twórców polskiego dokumentu ostatnich lat na bezwątpienia należy zaliczyć Macieja Adamka. Ten członek Europejskiej Akademii Filmowej ma w swoim dorobku takie filmy jak "I nie opuszczę cię aż do śmierci", "Życie przed tobą" i "W drodze".
