Tytuły nominowane do Nagrody NIKE za rok 2009
Jury: Edward Balcerzan, Tadeusz Bartoś, Grażyna Borkowska (przewodnicząca), Tadeusz Bradecki, Kinga Dunin, Tomasz Fiałkowski, Marcin Król, Dariusz Nowacki, Marta Wyka.
LISTA NOMINACJI:
Irit Amiel, PODWÓJNY KRAJOBRAZ , wyd. Prószyński i S-ka
Zbiór kilkudziesięciu krótkich opowiadań polskiej i żydowskiej pisarki, poetki, tłumaczki. Każda z miniatur jest wspomnieniem okupacyjnego przeżycia, powracającego do dzisiaj w obsesyjnych obrazach na jawie i we śnie.
- Andrzej Bart, FABRYKA MUCHOŁAPEK, wyd. WAB
Relacja z wyimaginowanego procesu sądowego Chaima Rumkowskiego, przewodniczącego Judenratu w getcie łódzkim. Wraca pytanie: czy Rumkowski, który w 1944 zginął w Auschwitz, był współpracownikiem okupanta, czy ofiarą - świadom zbliżającej się Zagłady organizował życie getta tak, żeby ratować, kogo się da?
- Sylwia Hutnik, KIESZONKOWY ATLAS KOBIET, wyd. Ha!art
Połączyłam moje dwie pasje - miłość do Warszawy z miłością do kobiet. (...) Chciałam osadzić akcję tej części książki w historii miasta, w którym żyły i żyją kobiety - mówi autorka. Rzecz dzieje się w kamienicy przy ulicy Opaczewskiej w dzielnicy Ochota pomiędzy bohaterkami Czarną Mańką, panią Marią, Marysią i paniopanem Marianem.
- Jacek Dehnel, BALZAKIANA, wyd. WAB
Poeta, tłumacz Philipa Larkina, autor m.in. "Lali" i "Rynku w Smyrnie", laureat nagrody im. Kościelskich daje cztery obszerne, klasycyzujące nowele inspirowane wielką prozą Balzaka. Akcję przenosi aż do polskiej współczesności. Niespieszna fabuła, spokojna obserwacja psychologiczna są atutem. Marni bohaterowie marni – nuworysze, snoby, nijacy, zanurzeni w warunki obecnej egzystencji.
- Sławomir Elsner, ANTYPODY, wyd. Biuro Literackie
Następny tom młodego poety po debiutanckim "Afekcie". Proste, osobne, surowe, zamknięte, lakoniczne – najczęściej te określenia bywają stosowane do poezji Elsnera. "Elsner nie boi się używać słów, których w polskiej poezji od dawna nie spotykaliśmy, a żadne z nich nie traci siły wyrazu, nie wydaje się anachroniczne. Bohater wierszy Elsnera jest rozpięty między potrzebą ciszy i pragnieniem rozmowy.
- Jacek Gutorow, INNE TEMPO, wyd. Biuro Literackie
Tłumacz, literaturoznawca, poeta, autor niedawno wydanych wierszy w tomie "Linia życia" i esejów "Urwany ślad". W tej najnowszej publikacji są wiersze oddzielne, krótkie, lakoniczne i takie, jak "Kasztan", "Śliwy" – obszerne, bogate, z fragmentami prozy poetyckiej. Jeszcze inne układają się w cykle ani w samodzielny poemat. Wyjść z ładnych wierszy / i nie dać nic po sobie poznać. / Zrozumieją? – czytamy w wierszu "Jadąc na wieczór poezji"
- Roman Honet, BAW SIĘ, wyd. Biuro Literackie
Pozornie beztroskiego tytułu nie należy brać dosłownie. Cały zbiór, składający się z pięciu części, podszyty jest lękiem przemijania, kresu, śmierci. Koniec jest pustką, nie przynosi wyzwolenia. Rekwizyty i obrazy poetyckie niepokoją powracającymi trumnami, hospicjami, cmentarzami
- Inga Iwasiów BAMBINO, wyd. Świat Książki
Za tytuł powieści posłużyła nazwa baru mlecznego w centrum opisywanego miasta. Autorka zastanawia się nad tożsamością niemieckiego i polskiego miasta, ukazuje panoramę PRL-u od II wojny światowej po rok 1981. Uznałam, że nadszedł czas, żeby opowiedzieć historię narodzin tego miasta po wojnie – wyjawia swoją intencję. - Moja babcia ma 86 lat, a tylko ludzie z jej pokolenia znają początek mojej opowieści.
- Ignacy Karpowicz, GESTY, Wydawnictwo Literackie
Nowa powieść autora "Niehalo" i "Cudu". Bohater przyjeżdża na prowincję do chorej, starzejącej się matki i spostrzega, nie znajduje z nią porozumienia. Wspomina dzieciństwo, chciałby swoje życie uporządkować, ale to trudniejsze niż sądził. Jednym z powodów kłótni rodziców były jego studia: Ojciec nigdy nie zaakceptował mego wyboru: zamiast lekarzem zostałem fircykiem, to jest reżyserem teatralnym.
- Bożena Keff, UTWÓR O MATCE I OJCZYŹNIE, wyd. Ha!art)
"Utwór-potwór" - mówi sama autorka. Skrzyżowanie opery, tragedii i oratorium. Gatunki mieszają się w nim tak samo, jak postaci realne z fikcyjnymi. W jednej ze scen Lara Croft wysłuchuje skargi Matki, w innej Córka utożsamia się z dzielną Ripley z filmu Ridleya Scotta. Wszystkiemu przypatruje się Chór, wygłaszający stronnicze komentarze, niczym w groteskowej wersji greckiej tragedii.
- Paweł Konnak - "Konjo", KRÓL FESTYNÓW, wyd. Instytut Mikołowski
To drugi, obok Wojciecha Stamma, przedstawiciel awangardy gdańskiej. Jako poeta debiutował przed dwunastoma laty tomem "Sztuka jest w restauracji" , później była "Randka z mutantem". Konnak, showman, performer ucieka od wysokiego stylu. Przedstawiam radosny nihilizm – mówi. - Mam świadomość, że ten, kto uważa mnie za kompletnego świra, utwierdzi się w tym przekonaniu.
- Artur Liskowacki, CAPCARAP, wyd. Forma
Najgłośniejszą powieścią Artura Daniela Liskowackiego jest "Eine kleine" - finalistka Nike z 2001. "Capcarap" to zbiór prostych, realistycznych historii: opowieść o suce i szczeniakach widzianych na plaży, o hałaśliwych wyrostkach obserwowanych w autobusie. Wszystkie teksty łączy osoba narratora, ale każda postać jest w jakimś sensie samym autorem, porusza się w przestrzeni jego doświadczenia. Nie wiem, kiedy kończę się ja, a zaczyna on - wyjaśnia Liskowacki.
- Dorota Masłowska, MIĘDZY NAMI DOBRZE JEST, wyd. Lampa i Iskra Boża
Dramaturgia rzadko trafia na listę Nike, tym razem wśród nominowanych znalazł się najnowszy dramat Doroty Masłowskiej, zdobywczyni Nike za "Pawia królowej". Bohaterkami tej groteskowej gry stereotypów z niedawnej polskiej historii są mieszkające razem w Warszawie babcia, matka i córka. Trzy wiecznie siedzące sobie na głowie osoby, dla których jedno pojęcie znaczy totalnie co innego.
- Tomasz Piątek, PAŁAC OSTROGSKICH, wyd.. WAB
Powraca wątek naczelny w twórczości Piątka, m.in. ze słynnej "Heroiny": Jestem narkomanem, w ciągu całego mojego 'dorosłego' życia wydałem na narkotyki, alkohol, restauracje i taksówki około miliona złotych, dlatego nie mam domu i mieszkam z rodzicami – wyznaje narrator. Sam autor mówi: To książka o tym, jak ktoś próbuje się wyplątać z bycia przedmiotem i znowu wrócić do człowieczeństwa, odrodzić się. Mieć w życiu wybór.
- Jerzy Pilch, MARSZ POLONIA, wyd. Świat Książki
Bohater powieści dostaje zaproszenie na ekstrawaganckie przyjęcie do Beniamina Bezetznego, kiedyś bystrego publicysty, później rzecznika prasowego rządu PRL, teraz magnata prasowego i rekina finansjery. Pierwowzorów można się domyślać, w tym również samego narratora. 'Marsz...' nie jest powieścią polityczną. Substancja polityczna służy metafizyce. Portrety polityków nie wiszą tu w galerii hańby czy zasług, ale w galerii trumiennej - mówi pisarz.
- Krystyna Sakowicz, KSIĘGA OCALONYCH SNÓW, wyd. Forma
Eseje, ale jak opowiadania. Autorka była nominowana do NIKE za powieść "Śnienie" (2001). Tu Sakowicz tropi oniryczne, senne tajemnice u innych pisarzy, m.in. Lechonia, Dąbrowskiej. Sen nie jest fanaberią ani osobliwością dla sztuki, jest w niej czymś tak fundamentalnym jak słowo w literaturze, jak ruch w tańcu, jak przestrzeń i kolor w malarstwie. Sen ustanawia własną rzeczywistość ontologiczną.
- Bohdan Sławiński, KRÓLOWA TIRAMISU, wyd. Jacek Santorski
Bohaterem jest Piotr, Piotruś raczej - figura delikatna, wrażliwa i czuła. Subtelny chłopiec wiąże się z dojrzałą, dobrze sytuowaną mężatką. Autor znakomicie, z wielkim wyczuciem stylu i językową werwą prowadzi przez to pole minowe spraw, z których wagi zdajemy sobie sprawę, ale wolimy nie pytać: obiekt pierwszej miłosnej fascynacji, przebudzenie seksualności, dojrzewanie, poszukiwanie kobiety, która byłaby kochanką i zastępczą matką...
- Wojciech Stamm, CZARNA MATKA, wyd. WAB
Debiutancka powieść autora kilku tomików poetyckich, scenarzysty i performera przed laty związanego ze środowiskiem TotArtu i z "BruLionem". W "Czarnej matce" opisuje tamte ważne dla niego lata 80. i 90. Bohater powieści - Włodek Wolek, mieszkaniec gdańskiego blokowiska - przypomina samego autora, zresztą, dociekliwy czytelnik odnajdzie niejeden środowiskowy klucz. Życie Wolka to pasmo udręk, porażek, upokorzeń: najpierw w kraju, potem bieduje w Norwegii, wreszcie w Niemczech, gdzie stara się o azyl.
- Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki, PIOSENKA O ZALEŻNOŚCIACH I UZALEŻNIENIACH, wyd. Biuro Literackie
Nowy tom poetycki autora tomów "Kamień pełen pokarmu", "Dzieje rodzin polskich", laureata Nagrody Literackiej Gdynia. Wiele fraz i wierszy charakterystycznych dla niego wraca w rozmaitych wariantach i próbach: Nawroty słów i zdań (...) zaciemniają i tak już niejasną literę wierszy. Jednak powtarzalność frazy staje się znakiem rozpoznawczym poety, śladem jego obecności - pisał w "Tygodniku Powszechnym" Jacek Gutorow.
- Krzysztof Varga, GULASZ Z TURULA, wyd. Czarne
Ostatnia powieść – "Nagrobek z lastryko" - traktowała o polskiej historii i symbolach, teraz Varga zajął się Węgrami. To eseje błazeńsko smutne i dowcipnie gorzkie. Opowiadają o współczesnych Węgrach, którzy nie potrafią się wyzwolić z tęsknot do wielkości. A ponieważ historia poskąpiła im wiktorii, przekształcili kuchnię narodową w paradoksalne pole bitwy. Ale przy okazji stół biesiadny zamieniają w szczególne więzienie tożsamości" – jak pisał o "Gulaszu…" Przemysław Czapliński.
Lista wymienionych wyżej 20 książek nominowanych w 2009 została ogłoszona 21 maja, w pierwszym dniu 54. MIĘDZYNARODOWYCH TARGÓW KSIĄŻKI w Warszawie. Na początku września jurorzy wybiorą finałową siódemkę, a książkę-laureatkę w pierwszą niedzielę października.
Źródło: Marek Radziwon www.wyborcza.pl
Zob. www.nike.org.pl
