Giedroyć i Turowicz
Uwarunkowania polityczne w bezpośredni sposób przekładały się na działalność cenzury (Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk), zlikwidowanej w 1990 r. Trwający ponad pół wieku system ingerencji w teksty, zakazu publikacji, a nawet wymieniania nazwiska niektórych twórców miał spowodować całkowite podporządkowanie władzy wszelkich przejawów publicznej aktywności. Przeciwstawienie się groźbie trwałego zaburzenia relacji między twórcą a odbiorcą wymagało mozolnej, trudnej i niezbyt efektownej pracy. Jej ucieleśnieniem i symbolem są dwie postaci - "ludzie-instytucje".
Fotokopia strony tytułowej pierwszego numeru Kultury pod red. Jerzego Giedroycia i Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Rzym, 1947
wg. http://www.zwoje-scrolls.com/zwoje24/text04p.htm
"W moim pojęciu rola redaktora nie polega jedynie na tym, że poznaję się na czyimś talencie - jest to przede wszystkim rola opiekuńcza". To zdanie Jerzego Giedroycia (1906-2000), założyciela i redaktora naczelnego miesięcznika "Kultura", wydawanego przez Instytut Literacki w Paryżu, można śmiało odnieść także do Jerzego Turowicza (1912-1999), redaktora naczelnego krakowskiego "Tygodnika Powszechnego" o skromnym podtytule: katolickie pismo społeczno-kulturalne. Obaj łączyli rozsądek z niezgodą na moralne kompromisy, niewiarygodną pracowitość z najwyższej próby profesjonalizmem, konsekwencję z otwarciem na niepopularne poglądy. Z jednym lub z drugim (a najczęściej - z obydwoma) nawiązały współpracę chyba wszystkie znaczące postaci polskiej kultury. Obaj, do ostatnich dni "młodzi duchem", starali się kształtować przyszłość w latach zniewolenia. Ich zasługi nie ograniczają się do ogromnego wkładu w przemiany ustrojowe, których doczekali, ale obejmują też wpływ na zmiany postrzegania tradycji i próby określenia sytuacji człowieka w świecie współczesnym. Śmierć obu legendarnych redaktorów zamknęła epokę "odpowiedzialnej opieki", wspierającej ludzi i różnorodne zjawiska wszelkich dziedzin kultury.
Jerzy Turowicz papirofagus magnus, Exlibris, publikacja wydana z okazji 40-lecia sprawowania funkcji redaktora naczelnego "Tygodnika Powszechnego" przez J.Turowicza
